Rekviemo de Mozart en la germana latina

La ĥoroj de Luiziana Ŝtata Universtato freŝdate antaŭpensis pri kanti la Rekviemon de Mozart/Süßmayr per nuntempa germana latina elparolado. Dirante “nuntempa”, mi signifas la elparoladon kiun nuntempe germanaj ĥoroj uzas. Ĉi tiu diferenciĝas de la elparolado Mozart aŭdis (ekzemple, Mozart verŝajne aŭdis [ˈʦɛli] anstataŭ [ˈʦœli] kaj [ˈkʰiɾiɛ] anstataŭ [ˈkʰyɾiɛ], ĉar la elparolado ŝanĝis je 1850.

Por helpi la klopodon, ĥordirigenta fakulo petis ke mi faras IFA-an transskribon de la vortoj en la germanan latinan. Jen la PDF de ĝi. Ankaŭ jen registrado sube.

Introitus

Requiem aeternam dona eis, Domine,
[ˈrekviɛm ʔɛˈtʰɛɾnam ˈdona ˈʔeɪs dɔmɪnɛ]

et lux perpetua luceat eis.
[ʔɛtʰ luks pɛɾˈpetʰua ˈluʦɛatʰ ˈʔeɪs]

Te decet hymnus, Deus, in Sion,
[tʰe ˈdeʦɛtʰ ˈhymnʊs ˈdeʊs ɪn ˈsion]

et tibi reddetur votum in Jerusalem.
[ʔɛtʰ ˈtʰibi ɾɛˈdetʰʊɾ ˈvotʰʊm ʔɪn jɛˈɾuzalɛm]

Exaudi orationem meam,
[ʔɛkˈsaudi ʔoɾaʦiˈonɛm ˈmeam]

ad te omnis caro veniet.
[ʔatʰ tʰe ˈʔɔmnɪs ˈkaɾo ˈveniɛtʰ]

Kyrie

Kyrie, eleison.
[ˈkʰyɾiɛ ʔɛˈlɛisɔn]

Christe, eleison.
[ˈkɾistɛ ʔɛˈlɛisɔn]

Sequentia

Dies irae, dies illa,
[ˈdiɛs ˈʔiɾɛ ˈdiɛs ˈʔila]

solvet saeclum in favilla,
[ˈsolvɛtʰ ˈsɛklʊm ʔɪn faˈvila]

teste David cum Sibylla.
[ˈtʰɛstɛ ˈdavɪtʰ kʊm sɪˈbila]

Quantus tremor est futurus,
[ˈkvantʰʊs ˈtremɔɾ ʔɛst fʊˈtʰuɾʊs]

quando judex est venturus,
[ˈkvando ˈjudɛks ʔɛst vɛnˈtʰuɾʊs]

cuncta stricte discussurus.
[ˈkʰʊnktʰa ˈstɾiktʰɛ ˌdɪskʊˈsuɾʊs]

Rex tremendae

Rex tremendae majestatis,
[rɛks tɾɛˈmɛndɛ majɛˈstatʰɪs]

qui salvandos salvas gratis,
[kvi salˈvandos ˈsalvas ˈɡɾatʰɪs]

salva me, fons pietatis.
[ˈsalva me fons piɛˈtʰatʰɪs]

Lacrimosa

Lacrimosa dies illa,
[lakrɪˈmoza ˈdiɛs ˈila]

Qua resurget ex favilla.
[kva ɾɛˈsurɡɛtʰ ʔɛks faˈvila]

Judicandus homo reus:
[judɪˈkandʊs ˈhomo ˈɾeʊs]

Huic ergo parce, Deus.
[ˈhuɪk ˈɛɾɡo ˈpaɾʦɛ ˈdeʊs]

Pie Jesu Domine,
[ˈpiɛ ˈjezu ˈdɔmɪnɛ]

Dona eis requiem. Amen.
[ˈdona ˈeɪs ɾekviɛm ˈɑmɛn]

Offertorium

Domine Jesu Christe, Rex gloriae, libera
[ˈdɔmɪnɛ ˈjezu ˈkristɛ rɛks ˈɡloɾiɛ ˈlibɛɾa]

animas omnium fidelium defunctorum de
[ˈʔɑnɪmas ˈʔɔmnɪʊm fɪˈdelɪʊm dɛfʊnkˈtʰoɾʊm de]

poenis inferni et de profundo lacu: libera eas
[pœnɪs ʔɪnˈfɛɾni ʔɛtʰ de prɔˈfundo ˈlaku ˈlibɛɾa ˈʔeas]

de ore leonis, ne absorbeat eas tartarus,
[de ˈʔoɾɛ lɛˈonɪs ne ʔapˈsoɾbeatʰ ˈʔeas ˈtʰaɾtaɾʊs]

ne cadant in obscurum.
[ne ˈkadantʰ ʔɪn ʔɔbˈskuɾʊm]

Sed signifer sanctus Michael
[sɛtʰ ˈsiɡnɪfɛɾ saŋktʰʊs ˈmiçaɛl]

repraesentet eas in lucem sanctam:
[rɛprɛˈzɛntʰɛtʰ ˈʔeas ʔɪn ˈluʦɛm ˈsaŋktʰam]

Quam olim Abrahae promisisti et semini ejus.
[kvam ˈʔolɪm ˈʔabrahɛ prɔmɪˈzisti ʔɛtʰ ˈsemɪni ˈʔejʊs]

Hostias

Hostias et preces tibi, Domine, laudis
[ˈhostias ʔɛtʰ ˈpɾeʦɛs ˈtʰibi ˈdɔmɪnɛ ˈlaudɪs]

offerimus: tu suscipe pro animabus illus,
[ʔɔˈfeɾɪmʊs tʰu ˈsusʦɪpɛ pro ˈʔanɪmabʊs ˈʔilʊs]

quarum hodie memoriam facimus:
[kvaɾʊm ˈhodɪɛ mɛˈmoɾɪam ˈfaʦɪmʊs]

fac eas, Domine, de morte
[fakʰ ˈʔeas ˈdɔmɪnɛ de ˈmoɾtɛ]

transire ad vitam,
[tɾansˈiɾɛ ʔatʰ vitʰam]

quam olim Abrahae promisti et semini ejus.
[kvam ˈʔolɪm ˈʔabrahɛ prɔmɪˈzisti ʔɛtʰ ˈsemɪni ˈʔejʊs]

Sanctus

Sanctus, Sanctus, Sanctus,
[ˈsaŋktʰʊs ˈsaŋktʰʊs ˈsaŋktʰʊs]

Dominus Deus Sabaoth.
[ˈdɔmɪnʊs ˈdeʊs ˈsabaotʰ]

Pleni sunt coeli et terra gloria tua
[ˈpleni sʊnt ˈʦœli ʔɛtʰ ˈtʰɛɾa ˈɡloɾɪa ˈtʰua]

Hosanna in excelsis.
[hoˈzana ʔɪn ʔɛksˈʦɛlsɪs]

Agnus Dei

Agnus Dei, qui tollis peccata mundi,
[ˈʔɑɡnʊs ˈdei kvi ˈtolɪs pɛˈkʰatʰa ˈmundi]

Dona eis requiem sempiternam.
[ˈdona ˈʔeɪs ˈrekviɛm sɛmpɪˈtʰɛɾnam]

Communio

Lux aeterna luceat eis, Domine:
[luks ʔɛtʰɛrna luʦɛatʰ ˈʔeɪs ˈdɔmɪnɛ]

Cum Sanctis tuis in aeternum: quia pius es.
[kʊm ˈsaŋktʰɪs ˈtʰuɪs ʔɪn ʔɛˈtʰɛrnʊm ˈkvia ˈpiʊs ʔɛs]

Ligitaj okonoj en ĥora muziko

Ĥorkantante, oni iutempe vidas verkon en kiu kanta noto daŭras je okono pli ol la mezuro entenanta la komencon de la noto. Komencinte kanti muzikon de la angla sankta tradicio, mi vidis ĉi tiujn notojn ofte. Multe da dirigentoj diris al mi ke la angloj nur traktas la okonon kiel la fino, aŭ pli laŭlitere, finas ĉe la komenco de la okono, efektive nuligas la noton. Tial mi trastrekis ĉiujn ligitajn okonojn en miaj partituroj, ĉar verŝajne ĝi estis certa afero. Mi neniam dubis ĉi tiun praktiko ĝis la lasta jaro, kiam mi kantis sub Stephen Cleobury ĉi tie ĉe LSU dum semajne vizito kun nia ĥoro. Jen li, viro reprezentanta la plej bonan anglan muzikan praktikon, petanta nin ke ni kantas la ligitan okonon plene, kiel presita, en “Like as the hart desireth the water brooks” de Herbert Howells. Mi do komencis egzameni la praktikon kaj dubi la aŭtenteco de la aserto ke oni devas fini frue kiam oni vidas ligitan okonon post mezuro.

Mi supozis bona ekzemplo de la frua dudeka centjaro estus la rekviemo de Gabriel Fauré, Op. 48, kiu havas du ligitajn okonojn dum la unua du minutoj de la verko. Mi aŭskultis kaj komparis multe da sonregistradojn. Jen la basparto de tiuj du ekzemploj:

Musika notacio de la basparto de "Requiem" de Fauré

La implico do estas teni la trian noton kiel punktita kvarono. Kiam mi aŭskultis registradojn, unu el la kelkaj dirigentoj kiu frue finas estis Robert Shaw en 1990.

Aliaflankaj estas Ivor Bolton, Lil Boulanger, André Cluytens, Philippe Herreweghe, Paavo Järvi, Ed Spanjaard, kaj David Willcocks. Mi komencas de la plej frua dirigento, Cluytens, de 1963:

David Willcocks de 1967:

Lili Boulanger de 1968:

Philippe Herreweghe de 2001 (rimarku la epokan francan latinan):

Ed Spanjaard de 2011:

Ivor Bolton de 2012:

Kaj fine Paavo Järvi de 2013:

Ĉi tiu specimeneto de franca verko malpleje montras ke la praktiko de finigi ligitan okonon frue estas usona praktiko. Atentinde, la anglo John Rutter redaktis ĉi tiun verkon, detirante la ligitajn okonojn en 1984. Mi ne intencas kvazaŭdiri ke Rutter transpasas bongusto per ŝanĝigi la verkon de Fauré, sed mi diras ke mia gusto diras al mi ke la frua finigo de la okono ne taŭgas.

Mi afiŝis provokon al la American Choral Directors Association (Usona Asocio de Ĥordirigentoj) en junio 2014 ke iu trovas specimenon kie la ligita okono devas finiĝis. Mi deziris vidi specimenon en kiu teni ĝin faras disonancon. Neniu specimeno aperis. Dum kiu konversacio, mi elektis dek unu ĥorojn hazarde de YouTube, Naxos, kaj iTunes, ĉiuj kantas “Antiphon” de Ralph Vaughan Williams (Richard Hickox, Leonard Slatkin, Michael Leighton Jones, John St. Marie, Robert Istad, Weston Noble, John Lee, Fritz Mountford, Stephen Cleobury, David Willcocks, and Joseph Flummerfelt). Naŭ de tiuj kantis la okonon; du finigis ĝin frue (John St. Marie (usono) kaj John Lee (usono)).

Mia instinkto do diras al mi ke finigi ligitan okonon frue ne ĝustas. Mi pensas ke komponistoj aldonis la okonon por naturigi la finajn konsonantojn kaj longajn vokalojn, anstataŭ fini tuj en ĉefpulso. Fari tiu kiu la partituro montras helpas la interligitecon de la verko.